Praktische oplossingen voor patiëntenstop VUmc

Sinds januari neemt het VUmc geen nieuwe trans*-patiënten meer aan, want daar hebben ze geen geld voor. De regering heeft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) ingeschakeld voor een analyse van de situatie. Continue reading

Niet meer geld maar andere zorg

Daags na de aanname van de wijzigingen voor artikel 1:28 BW, de wet op de geslachtsregistratie, kwam het VUmc met de melding: “We hebben miljoenen extra nodig want we kunnen de zorg niet financieren”. En vandaag kwam de pers met een update. Het ligt uiteraard weer heel anders. Hier in het kort de problemen en de doodsimpele oplossing.
Continue reading

Spanish trans activists start hunger strike

From midnight tonight six trans* activists In Andalusia, Spain will start a permanent hunger strike until either the bill for better trans legislation that is stuck, will be really introduced in Parliament or until they die.
Continue reading


This post highlights some nasty details hiding in the shades of the current Dutch transgender bill, as imposed upon Dutch trans people by obscure deliberations between the Justice ministry and the gender teams. Where informed consent on the one hand is the only criterion for LGR, the gender teams through a back door still have their say who is credible and who is not, who will be recognised and who will be scrutinised.

In many countries medical interventions are required in order to be able to change your gender registration on birth certificate and/or passports. Think France, Spain, US, Scandinavia, Poland, Chile, Brazil Japan, Philippines … From a human rights perspective requiring medical intervention for legal change constitutes a violation of the right to be exempt form medical maltreatment. And recently the UN Special Rapporteur in Torture classified obligatory medical interventions as such. He explicitly mentioned infant genital mutilation and forcible trans genital surgery to equal torture. And then there are countries that do not require it to be so, but do expect it. Even if they say to rely on the informed consent of the applicant. As it stands, the new Dutch law presupposes the wish to medical intervention. Also there are some countries that do not require any medical intervention. Examples are Argentina of course, the UK, Hungary, Portugal …

With the recently adapted legislation for legal gender recognition the Netherlands now opts for a strange hybrid that has some devils hiding in the details. The formal construction to be is that anyone (with a legal registration in the Netherlands) of sixteen years or older can request a confirmation letter of their long term and/or deeply seated feeling of not belonging to the sex/gender they are registered under. The only requirement is they have to understand what they are engaging upon. But as stated: the devil hides in the details. For the professionals allowed to issue such a letter of understanding, are the doctors and psychologists of the gender teams. Which is surprising. If the applicant is not by definition suffering from a mental disorder, then why have them screened by a psychologist? If going down that way, one might expect obstructive co-morbidities. These are given in the explanation of the law: the legislator fears for applications by people suffering from psychoses or other delusions. Not that there have been many reports of misuse. Most psychoses or delusions of people that apply for trans health care interventions, concern trans people with mental coping problems, trans people with co-morbidities. Not madmen playing trans. Nor villains wanting to abuse the system. And anyway, if this might be the case sometimes, the statistics are really low and the harm done is only to themselves. So the legislator is confused, fearful or influenced by the medical establishment.


The second and related problem lies in how the gender teams will react. How they will perform their task. Here word on the street is not really positive either. What is to be expected is a conflation of tasks. On the one hand psychologists still have to inform prospective patients on the medical gender reassignment protocols and procedures. On the other hand they get a new task, to screen if the applicant understands what this change of legal gender entails. When the setting is mostly assisting people with coping with their cross gender feelings, filtering out who is eligible for gender reaffirming treatment, then this is not an illogical step. But the legal requirement is different. The psychologists however – from professional pride? – insist on not just checking the measure of informed consent, but already inform and check the client’s readiness for medical treatment. This does injustice also to the current population of people that come to the gender team. Not all those rejected are not transgender (enough). Also applicants for medical assistance that are not ready for medical treatment – in the current setting or not ready at all – are being turned away.

Up to now everyone passes through a psychological diagnosis of gender dysphoria. If you just want acknowledgement of your identity, partial treatment, the whole package or maybe counselling. No discrimination this way. That starts behind the first gate. It very    much looks like the amount of people requesting a consult will grow, potentially a lot, and next there will be quick and a slow path/trajectory. The fast route is for who only wants legal gender recognition. They get in principle one talk and are free to go then. Until they want medical treatment. Group two wants immediately medical assistance. It is not clear now if they will get the offer to first change their gender marker. Or will be side lined with longer waiting times until there is more capacity. Or the other way round: if you only need a certificate, you can wait. This approach is plain wrong. Not from a medical/psychological point of view. Then it is logical to first do a thorough anamnesis. But these people do not come for a medical anamnesis, they want their gender marker changed in order to easier decide how to continue with life. In order to find out how to make sense of their gender difference. Now the processes of gender change have the chance to be more separated, it also could become more clear that there is a need for more counselling. The psychologists at the gender teams only check if you conform enough to the diagnostic criteria for (full) medical treatment. And then they only take your pulse during transition. Which leaves trans people in limbo again for the most important element of health care: support.

So, the applicant for legal gender change who does not want or need (any more) medical assistance inquires at the civil registry for the conditions to change their gender marker and then hears they have to go and see a psychologist or psychiatrist from the gender team. That means the state considers the requester to be mentally incapacitated for an autonomous decision regarding their gender.

Transgender Network Netherlands asked the secretary of Justice for clarification, since he is making a mess of it. I am very curious what he will come up with, but something tells me we still have to wait some years before we will get real informed consent.

Wegen voor transformatie

De transformatie van het zorgmodel vereist een her-denken van de erkenning van transseksualiteit en transgender als element van diversiteit. De gang door het gezondheidssysteem kan niet gebaseerd blijven op een scenario dat historisch een veelheid aan identiteiten heeft uitgesloten, waarvoor gezondheid en recht tegenstellingen zijn gebleven. Continue reading

“Wat diagnostiseren, waarvoor zorg verlenen”: basisproblemen in de diagnostische fase

“Op geestelijk terrein is degene die vraagt, zich beroept, smeekt, abnormaal”
Franz Fanon, Piel negra, mascaras blancas 2008:134)

De diagnostische fase vormt een punt van controverse in de medische praktijk rond transseksuelen. De functie van de diagnostiek zelf staat ter discussie, als we accepteren dat er geen enkele reden is om vol te houden dat de rol van de gezondheidsprofessional moet zijn te evalueren of een patiënt wel of niet echt transseksueel is. (Garaizabal, 2003).  Continue reading

Geen transformatie van het zorgmodel zonder ander paradigma: van transseksualiteit naar transfobie

Het is 2008. Onder de titel Answers to your Questions about Transgender Indivduals and Gender Identitiy toont de werkgroep over genderidentiteit van de American Psychological Association (APA) een stap voorwaarts in het debat over geestesziekte: ze verklaart zonder voorbehoud dat de transgender conditie geen geestesziekte per se is. Continue reading

Voorzijde en keerzijde. GIS in de DSM na declassificatie van homoseksualiteit

Vanaf het moment dat in 1980 transseksualiteit als medisch verschijnsel in de derde editie van het Diagnositc and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-III) verschijnt, heeft de kritiek die de diagnostische grondslagen betwijfelde niet opgehouden te klinken.

Continue reading

Transgenderzorg in Spanje voorlopig behouden

In Spanje is in korte tijd een hetze gestart tegen transgenders en het vergoeden van transspecifieke zorg. Dit artikel van Pablo Vergara van Conjuntos Difusos vertelt het verhaal erachter en wat men bereikt heeft.
Continue reading


In veel landen is er helemaal geen mogelijkheid voor transgenders om specifieke zorg te krijgen die nodig om zich beter met zichzelf te krijgen en elders is die zorg niet van geode kwaliteit. Door betere kennis te stimuleren en een serieuze niet-pathologische benadering van transgenders moet dit veranderen. We kunnen hierbij heel erg leren van elkaar.

Als we kijken naar Nederland is hier een behoorlijke goede trans-specifieke zorg, maar de algemene gezondheidszorg weet nog steeds niet wat ze met transgenders aan moeten, helemaal als ID of verzekeringsbewijs iets anders (lijken te) zeggen dan de persoon die voor de behandelaar staat. Grotendeels is dit te wijten aan kennisgebrek.
Ook op de trans-specifieke zorg valt het nodige aan te merken. En dan niet alleen op de veel te lange wachttijden. De inhoud van de zorg van de genderdysforiezorgteams (het woord alleen al) behoeft ook wel verbetering.

Als ervaringsdeskundige en bepleiter van goede transgezondheidspolitiek ben ik bij uitstek geschikt om mee te praten en denken over hoe de concrete gezondheidszorg transvriendelijker kan en ook hoe gezondheidsbeleid meer rekening kan houden met transgenders.

Via Transgender Netwerk Nederland en internationale projecten ben ik goed op de hoogte van de vereisten en de problemen die transgenders ervaren in de zorg. Op de Congenid conferentie juni 2010 heb ik meegeschreven aan wat uiteindelijk een globaal model voor transgender zorg moet worden. Daarin is het uitgangspunt totale depathologisering van trans-identiteiten met behoud van recht op zorg waar nodig. Iets waar deskundigen ook steeds meer van overtuigd raken. In het TGEU-project “..And Others” heb ik de zorgparagraaf op mij genomen, met advies hoe het recht op goede behandeling in de gezondheidszorg te bepleiten.

Op dit terrein ben ik beschikbaar voor projectdeelname en consultancy. Ik kan voorlichting en training verzorgen hoe om te gaan met dit soort culturele verschillen in de dagelijkse praktijk. Waar een zorginstelling of een cliëntenorganisatie oploopt tegen gebrek aan kennis, kan ik uitkomst brengen.  Voor meer details kunt u mij het best per mail of telefoon bereiken voor een afspraak.